ภาพเชิงประจักษ์จากข้อมูลทะเบียนและการประเมินระดับชาติ/สากล — ความเหลื่อมล้ำในไทยได้เปลี่ยนรูปจาก “ใครได้เข้าเรียน” ไปสู่ “ใครได้เรียนอย่างมีคุณภาพและไปได้ไกลแค่ไหน”
ไทยได้คะแนนต่ำสุดในทุกรอบที่เคยสอบ และดัชนีสถานะเศรษฐกิจสังคมของนักเรียน (ESCS) อยู่อันดับ 71/79 ต่ำที่สุดกลุ่มหนึ่งของโลก — สะท้อนทั้งปัญหาคุณภาพและความเหลื่อมล้ำ
เวียดนามได้คะแนนสูงกว่าไทยทั้งที่ GDP ต่อหัวต่ำกว่า — ชี้ว่าปัญหาไทยไม่ใช่แค่จำนวนเงิน แต่คือประสิทธิภาพและคุณภาพการสอน
งบประมาณการศึกษาต่อ GDP และต่องบประมาณรวมของประเทศหดตัวต่อเนื่อง — เป็นแรงกดเชิงโครงสร้างต่อทุกนโยบายความเสมอภาค
หมายเหตุ: ตัวเลขระหว่างปีเป็นค่าประกอบเพื่อแสดงแนวโน้ม จุดต้น–ปลายอ้างอิงสถิติการศึกษา สกศ. 2567 · ควรตรวจสอบตัวเลขรายปีกับต้นฉบับก่อนอ้างอิงทางการ
สัดส่วนนักเรียนยากจน/ยากจนพิเศษกระจุกในพื้นที่สูง ชายแดน และสามจังหวัดชายแดนใต้ — สะท้อนมิติชาติพันธุ์และภาษาที่ซ้อนอยู่
ระบบไทยเก่งเรื่อง “การเข้าถึง” ในระดับต้น แต่ความเหลื่อมล้ำรุนแรงขึ้นที่ รอยต่อ ของแต่ละช่วงชั้น
ไทยมีสถาปัตยกรรมกฎหมายและสถาบันที่ก้าวหน้า แต่ความเหลื่อมล้ำฝังอยู่ในการจัดสรรทรัพยากรแบบรายหัวเท่ากัน การกระจายครูที่ไม่เท่าเทียม และการมีโรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากที่ขาดครูครบชั้น ระบบวัด “การเข้าถึง” ได้ดี แต่ยังประกัน “การเรียนรู้” ไม่ได้
ดูกรอบกฎหมายและการเทียบระหว่างประเทศ →