คำ “เสมอภาค” และ “เท่าเทียม” ในภาษาไทย ไม่มีการบัญญัติที่ตรงกัน — เอกสารทางการแต่ละฉบับใช้แทน Equality หรือ Equity สลับกัน การ์ดนี้ช่วยระบุว่าคำที่คุณเห็น “หมายถึงอะไรกันแน่” โดยยึด กฎการกระจายทรัพยากร ไม่ใช่ตัวคำ
| แนวคิด (EN) | คำไทยที่พบ | ความหมายจริง — กฎการกระจาย | บททดสอบเร็ว (ถามกับเอกสาร) |
|---|---|---|---|
| INEQUALITY | ความเหลื่อมล้ำ 🔒 นิ่ง | สภาพ “ไม่เท่ากัน” = ตัวปัญหา (ที่อีก 4 แนวคิดเป็นคำตอบ) มี 4 มิติ: การเข้าถึง · ทรัพยากร · กระบวนการ · ผลลัพธ์ (พ.ร.บ.กสศ. ม.3 นิยาม = “ความไม่เท่าเทียมกัน” จาก 3 ต้นตอ: โรงเรียน–ครู–ฐานะ) | “เอกสารพูดถึง ช่องว่าง ใน มิติไหน?” ระวัง: วัดแค่การเข้าถึง จะไม่เห็นช่องว่างเชิงผลลัพธ์ |
| EQUALITY | ความเท่าเทียม ⚠ ลื่น / ความเสมอภาค |
ให้ทุกคน “สิ่งเดียวกัน ปริมาณเท่ากัน” (เชิงรูปแบบ / formal) — จำเป็นแต่ไม่พอ: เมื่อจุดตั้งต้นต่างกันมาก การให้เท่ากันกลับตอกย้ำความเหลื่อมล้ำ | “ให้ เหมือนกันหมด ทุกคนหรือเปล่า?” ถ้าใช่ → Equality |
| EQUITY | ความเป็นธรรม 🔒 นิ่ง* / ความเสมอภาค / ความเท่าเทียม ⚠ |
ให้ “ตามความจำเป็นที่ต่างกัน” เพื่อให้ผลลัพธ์ใกล้เคียงกัน (เชิงสาระ / substantive) (รธน. ม.71: จัดสรรงบตามความจำเป็นที่ต่างกัน “เพื่อความเป็นธรรม”; ม.27/4: ช่วยผู้ด้อยโอกาส ≠ เลือกปฏิบัติ) | “ให้ ผู้ด้อยโอกาสมากกว่า หรือเปล่า?” ถ้าใช่ → Equity |
| JUSTICE | ความยุติธรรม ทางการศึกษา 🔒 นิ่ง |
แก้ “โครงสร้างที่ผลิตซ้ำ” ความเหลื่อมล้ำ ไม่ใช่ชดเชยปลายทาง (ปฏิรูปการจัดสรร · กระจายครูคุณภาพ · รื้อโครงสร้างกีดกัน) | “พูดถึงการ รื้อ/ปฏิรูปโครงสร้าง ไม่ใช่แค่ให้ทุน/ชดเชย?” |
| INCLUSION | การเรียนรวม 🔒 นิ่ง / การอยู่ร่วม |
ออกแบบระบบ “รองรับความหลากหลายตั้งแต่ต้น” (universal design) ไม่ใช่แยกกลุ่ม (เด็กพิการเรียนร่วม · ชาติพันธุ์/ไร้สัญชาติ · พหุภาษา) | “ระบบ ออกแบบเผื่อคนหลากหลาย ไหม หรือทิ้งใครไว้?” |
| รัฐธรรมนูญ 2560มาตรา 27 | ใช้ “เสมอกัน…เท่าเทียมกัน” เป็น คำพ้อง ในประโยคเดียว | เสมอภาค = เท่าเทียม = EQUALITY |
| พ.ร.บ. กสศ. 2561ชื่อกองทุน | ชื่ออังกฤษทางการ “Equitable Education Fund” | เสมอภาค = EQUITY |
| แผนการศึกษาแห่งชาติ2560–2579 | หัวข้อ “ความเท่าเทียม (Equity)” แต่ตัวชี้วัดใต้เป้าใช้ “ดัชนีความเสมอภาค” — ปนกันในเอกสารเดียว | เท่าเทียม = EQUITY |
| พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ 2542มาตรา 60 | แบบอย่างที่ควรยึด: ม.60(1) อุดหนุนรายบุคคล “เท่าเทียมกัน” (ให้เท่ากัน) · ม.60(3) งบพิเศษผู้มีความต้องการพิเศษ “…เพื่อความเป็นธรรม” (ตามจำเป็น) — แยกสองคำในมาตราเดียว | แยก EQUALITY / EQUITY ✓ |