เทียบ คำไทยในตัวบท · คำแปลอังกฤษที่ปรากฏจริงในกฎหมายสามฉบับ · ศัพท์มาตรฐานสากล (UNESCO/OECD/SDG4/World Bank) และ คำแปลที่เสนอให้ใช้สอดคล้องทั้งระบบ — ยึดกฎการกระจายทรัพยากร ไม่ใช่ตัวคำ
1 · กรอบเทียบสามภาษา · Three-Language Comparison
| คำไทย / แนวคิด | อังกฤษที่ปรากฏในตัวบทไทย (จริง) | ศัพท์มาตรฐานสากล | คำแปลที่เสนอให้ใช้ทั้งระบบ |
|---|
| ความเหลื่อมล้ำINEQUALITY | รธน. disparity · กสศ. inequality · (พ.ร.บ.กศ. ไม่ปรากฏ) | SDG4.5 disparities · UNESCO/WB inequality/inequity · OECD inequity | educational inequality — วงเล็บ disparity เมื่ออ้างรัฐธรรมนูญ |
| ความเสมอภาคEQUITY | กสศ. equitable/equity · รธน.&พ.ร.บ.กศ. equal/equality of educational opportunity | OECD/UNESCO equity · SDG4 equitable | equity / equitable — ไม่ปนกับ equality |
| ความเท่าเทียมEQUALITY | equal/equally (ปนกับเสมอภาค) · กสศ. รูปปฏิเสธ unequal | equality · equal access / equal opportunity | equality / equal — สงวนต่างจาก equity |
| ความเป็นธรรมFAIRNESS / JUSTICE | รธน. fairness/justice · พ.ร.บ.กศ. justice · กสศ. ไม่ปรากฏ | OECD fairness (มิติหนึ่งของ equity, No More Failures 2007) · HRBA/UNESCO justice / right to education | fairness + justice — ควรเติมในบริบท กสศ. |
| การเรียนรวมINCLUSION | ไม่ปรากฏในสามฉบับ (พ.ร.บ.กศ. ใช้ special education) | SDG4 inclusive · UNESCO/OECD inclusion (มิติของ equity ในกรอบ 2007; กรอบปัจจุบันแยกวิเคราะห์) | inclusion / inclusive — แยกจากกฎหมายการศึกษาคนพิการ |
ข้อสังเกต: ในรายงาน OECD No More Failures: Ten Steps to Equity in Education (2007) equity ถูกอธิบายด้วยสองมิติ คือ fairness และ inclusion สองคำไทยที่ หายไปจาก พ.ร.บ.กสศ. พอดีคือ “ความเป็นธรรม” (fairness) และ “การเรียนรวม” (inclusion) จึงตรงกับสองมิตินั้น — ทั้งนี้กรอบ OECD ปัจจุบัน (Strength through Diversity, 2023) วิเคราะห์ equity กับ inclusion เป็นแนวคิดที่ สัมพันธ์กันแต่ไม่ใช่คำเดียวกัน จึงควรอ้างพร้อมปี/เอกสารเสมอ · หัวข้อทางการ SDG4 = “inclusive and equitable quality education”
2 · ช่องว่างการแปลข้ามสามฉบับ · Harmonization Gap
| คำไทย | รัฐธรรมนูญ 2560 | พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ 2542 | พ.ร.บ.กสศ. 2561 | สถานะความสอดคล้อง |
|---|
| ความเหลื่อมล้ำ | educational disparity | — (ไม่ใช้) | educational inequality | ไม่สอดคล้อง: 2 คำต่างกันสำหรับวลีไทยเดียวกัน |
| ความเสมอภาค | equal / equality | equality of educational opportunity | equitable / equity | ไม่สอดคล้อง: equity vs equality ปะปนกัน |
| ความเป็นธรรม | fairness / justice | justice | — (ไม่ปรากฏ) | ช่องว่าง: หายไปจาก กสศ. |
| การเรียนรวม | — (ไม่ปรากฏ) | special education (มิใช่ inclusion) | — (ไม่ปรากฏ) | ช่องว่าง: ไม่มีคำ inclusion ในทั้งสามฉบับ |